Willem van tongeren 

Marskramer op de noord-oost Veluwe

 

Willem van Tongeren (1864-1942) was een bekende marskramer op de Noord-Oost Veluwe. Hij werd geboren op 20 januari 1864 in Epe in een arm gezin van dagloners met zeven kinderen. Zijn jeugd stond in het teken van armoede en hard werken. Het gezin woonde in eenvoudige plaggenhutten in buurtschappen als Norel en Lohuizen, waar men voortdurend moest vechten tegen kou en gebrek. 

Jeugd en eerste werk:

Als jongen hielp Willem zijn ouders en broer met allerlei werkzaamheden om wat geld te verdienen. Zo trokken ze met een kruiwagen door het dorp om wit zand te verkopen. Dat zand werd vroeger op de vloer van huizen gestrooid als een soort vloerbedekking of om patronen in de keuken te maken. 

Werken als boerenknecht lukte Willem niet goed. Hij kon slecht rekenen en had moeite met het strenge werkritme van de boeren. Uiteindelijk koos hij voor een ander bestaan:

marskramer worden.

Dat betekende dat hij te voet langs boerderijen en dorpen trok om kleine spullen te verkopen. 
Marskramer met een kistje op de rugWillem liep jarenlang over de Noord-Oost Veluwe, vaak 20 tot 30 kilometer per dag.

In zijn houten kistje zaten kleine handelswaren zoals: lucifers, garen, band, knopen en zeep ook wel "negosie" genoemd.

Hij ging van boerderij naar boerderij tussen plaatsen als Epe, Vaassen, Heerde en Beekbergen. Zijn vriendelijke en eenvoudige karakter maakte hem overal herkenbaar. Veel mensen kenden hem en lieten hem binnen voor een kop koffie of een maaltijd.
Soms verkocht hij een doosje lucifers en nam het daarna weer mee met de woorden:“Die heb je zeker niet nodig? Dan neem ik ze wel weer mee.”Het geld was dan eigenlijk meer een kleine gift voor hem.

Zingen voor een maaltijd:

Naast zijn handel verdiende Willem soms wat geld door te zingen. Hij kende liederen van de zondagsschool en zong bijvoorbeeld het Wilhelmus of andere religieuze liedjes. Vaak zette hij zijn pet af, ging recht staan en begon vol overgave te zingen. Mensen gaven hem dan eten of een paar centen. Door zijn vrolijke en eenvoudige karakter kreeg hij bijnamen zoals:

“de kissieskeerl” (de man met het kistje), “de blijmoedige zwerver" of de flierefluiter Gods” 

Laatste jaren en overlijden:

Toen Willem ouder werd, werden zijn tochten korter. In 1940 brak hij tijdens zijn omzwervingen een been. Daarna kon hij niet meer rondtrekken en werd hij opgenomen in een opvanghuis voor daklozen in Beekbergen. Daar overleed hij op 7 november 1942, 78 jaar oud. 
Herinnering aan Willem van Tongeren:
Hoewel Willem van Tongeren een eenvoudig leven leidde, is Willem van Tongeren een bekende historische figuur op de Veluwe geworden. In 1985 werd in Vaassen een standbeeld van hem geplaatst, naast de Grote Kerk aan de Dorpsstraat. 

Het beeld herinnert aan een tijd waarinWillem van Tongeren nog te voet over het platteland trok en overal welkom was en waarbij Willem van Tongeren symbool staat voor het oude Veluwse leven: eenvoudig, arm, maar ook vriendelijk en vol verhalen. 

Willem van Tongeren was een eenvoudige marskramer die tientallen jaren over de Noord-Oost Veluwe trok met een kistje vol kleine handelswaar. Door zijn vrolijke karakter en herkenbare verschijning werd hij een geliefde figuur in de streek en een symbool van het oude Veluwse plattelandsleven.